HubannooTarkaanfiin gosa ogummaa hawaasaati
Daqiiqaa 2 DubbisaAugust 2026
Aziz Tworo
Hawaasni beekumsa gatii guddaa qabu waa'ee bakka isaan jiraatan ni qabu. Rakkoowwan itti fufaa jiran maal akka ta'an, namoonni akkamitti akka isaan mudatan, wanti kanaan dura yaalame maal akka ta'e, akkasumas deebiin duraan jiru bakka hanqisu ni beeku. Ta'us beekumsi tokko tokko yeroo namoonni rakkoo ibsuu irraa gara waan tokko yaaluutti ce'an qofa ifa ta'a.
Bwaise keessatti, jiraattonnii fi daldaltoonni boolla bishaan yaa'aa cufame naannoo isaa lolaa irra deddeebi'anii mudataniiru. Rakkoon kun isaaniif beekamaa ture; garuu hammi isaa akkamii akka ta'e fi naannoo sanatti maal gochuun akka danda'amu ifa hin turre. Jiraattonni walitti dhufanii, kutaa rakkoon mudate deemanii, iddoo cufamiinsi guddaan itti argamu addaan baasanii, waan nagaan qulqulleessuu danda'an qulqulleessan. Ganama tokko keessatti, iddoo cufamiinsaa xixiqqaa sadi qulqulleessanii korojoo balfaa hedduu walitti qaban.
Bu'aan battalumaa argame barbaachisaa ture; garuu tarkaanfichi waan biraa isaa caalu mul'ise.
Jiraattonni amma kutaa rakkichaa mataa isaaniitiin furuu danda'anii fi cufamiinsa guddaa hoggana dhimmi ilaallatuu barbaachisu addaan baasuu danda'an. Akkasumas gareen WhatsApp uumanii akka gatamaa fi cufamiinsi haaraan hin hammaatin dursanii akka mul'atu godhan.
Tarkaanfii fudhachuudhaan, hawaasni waan mari qofaan baruu hin dandeenye baratan.
Kun tarkaanfii akka gosa ogummaa hawaasaa taasisu waan godheedha. Namoonni yeroo waa tokko yaalan, rakkoon kun akkamitti akka socho'u, eenyutu hirmaachuuf fedhii qabu, qabeenyi jiru maal ta'e, danqaan maal ka'u, fi bakka deggersi dabalataa itti barbaachisu addaan baasu beekumsa hojii keessatti fayyadu ni horatu.
Kunis akkamitti waa'ee beekumsa hawaasaa yaaduu qabnu irratti dhiibbaa guddaa qaba. Hawaasni akka madda odeeffannoo waa'ee rakkoo qofaatti gaafatamuu hin qabu. Waan hojjetu, waan hin hojjenne, fi waan itti aanee ta'uu qabu irrattis ragaa uumuu danda'u.
Tarkaanfiin hundinuu milkaa'uu hin danda'u; kanaas eeguun sirrii miti. Yaadni hin milkoofne, yoo namoonni ilaalanii sirreessanii deebi'anii yaaluuf carraa argatan, waan barbaachisaa ta'e mul'isuu ni danda'a. Gatiin isaa furmaanni naannoo tokkoo hojjechuu isaa mul'isuu qofa osoo hin taane, adeemsa hawaasni ittiin ilaalu, tarkaanfii fudhatu, baratu, fi murtee gaarii godhu uumuudha.
Yeroo dheeraa keessatti, muuxannoowwan kunneen ragaa naannoo bal'aa ta'e ijaaruu danda'u; kunis waan namoonni waa'ee haala isaanii jedhan qofa irratti utuu hin taane, waan yaalanii fi bu'aan isaa maal akka ta'e irrattis hundaa'a.
Barumsi gad fagaatan, hawaasni madda muuxannoo jireenyaa qofa akka hin taane, tarkaanfii keessaan beekumsa uumuu akka danda'anidha.
Namoonni yeroo carraa yaaluu, baruu, fi sirreeffachuu argatan, tarkaanfiin deebii rakkoo qofa ta'uu ni caala. Karaa waan ta'uu danda'u ittiin hubatan ta'a.
Barreeffamoota Walqabatan
Seenaa HawaasaaDaldaltoota gabaa sadan maallaqa bilbilaa (mobile money) nagaan itti fayyadamuu baratan.
Torban dhumaatti, dubartoonni sadanuu daldaltuu biraa gaafachuu malee kaffaltii mirkaneeffachuu fi maallaqa isaanii ilaaluu danda'aniiru. Isaan keessaa tokko waan baratte obboleettii isheetti argisiifte.
Seenaa HawaasaaQonnaan bulaan tokko dargaggeeyyii jaha akka nasarii (nursery bed) jalqaban barsiise.
Gareen ganama sana nasarii tokko waliin hundeessan. Ergasii namoonni lama mana isaaniitti nasarii xixiqqaa qopheeffatan.
Seenaa HawaasaaBarattoonni mana barumsaa xumuran shan CV isaanii jalqabaa barreessan.
Shananuu CV bilbila isaanii irratti olkaa'ame qabatanii deeman. Torban lama keessatti sadan CV isaanii fayyadamanii hojiif iyyatan.

