Balaa nageenyaa tokko bakka barnootaa keessaa addaan baasiitii, isa furuuf tarkaanfii gahaa fudhadhu.
Yeroon tarkaanfii jalqaba: 15 October 2026
Yeroon tarkaanfii xumurama: 15 November 2026
Ilaali
Bakka barnootaa gaarii beektu kan akka kutaa barnootaa, mana kitaabaa, laaboraatorii, iddoo taphaa, ykn karaa barattoonni gara achii deeman ilaali. Rakkoon nageenyaa namoonni calliisanii fudhatan tokko maali?
Karoorsi
Tarkaanfii dhugaa ta'e tokko kan bakka sana nageenya qabeessa gochuuf fudhachuu dandeessu murteessi. Waan hunda furuu hin barbaachisu. Tarkaanfii xiqqaa fi ijoo namni tokko ykn garee xiqqaan dhugaan xumuruu danda'an ni ga'a.
Tarkaanfii Fudhadhu
Yeroo qormaatichaa keessatti tarkaanfii kee raawwadhu. Salphaa fi nageenya qabeessa taasisi, suuraa ykn viidiyoo kaasi, akka waan ta'e agarsiisuu dandeessuuf.
Qoodi
Waan ta'e, waan jijjiirame, waan akka yaadametti hin deemin, fi waan baratte nutti himi. Yaad-qalbii dhugaa milkaa'ina qulqulluu waliin gatii wal qixa qaba.
Bakkeewwan Kudhan Jalqabuuf
Yaadota kanneen keessaa tokko filachuu hin qabdu. Kunneen bal'ina tarkaanfii nu yaadaa jirru agarsiisuuf qofa asitti dhihaatan.
Balbala Mana Barumsaatti Ceʼumsa Nageenya Qabu
- Rakkoo:
- Ijoolleen gargaarsa tokko malee daandii namni irra baayʼatu ceʼanii balbala mana barumsaa gaʼu.
- Tarkaanfii:
- Torban tokkoof, ceʼumsa ganamaa fi galgalaa qajeelchuuf, sirna dabarsaa maatii ykn barsiistota fedhii isaaniitiin hojjetan qindeessi.
- Bu'aa ta'uu danda'u:
- Konkolaachiftoonni ni suuta jedhan; manni barumsaas furmaata dhaabbataa argachuuf hordofa.
Kuusaa Meeshaalee Barnootaa Qulqulluu fi Nageenya Qabu
- Rakkoo:
- Kutaan ykn kaabinoonni meeshaaleen barsiisuu itti kuufaman walitti bobbaʼanii, seenumsa nageenyaa danqu.
- Tarkaanfii:
- Hojjettootaa fi barattoota waliin bakka kuusaa qindeessii maqaa ifaan barreessi.
- Bu'aa ta'uu danda'u:
- Meeshaaleen salphaatti argamuu fi nageenyaan deebiʼuu dandaʼu.
Bishaan Dhugaatii Qulqulluu Mana Barumsaatti
- Rakkoo:
- Bishaan (bombii ykn boolla bishaanii) mana barumsaaf tajaajilu dhoqqee taʼe ykn gahuun isaa rakkisaa dha.
- Tarkaanfii:
- Naannicha qulqulleessi, karaa bishaan itti yaaʼu sirreessi, seenumsa bakka bishaanichaas fooyyessi.
- Bu'aa ta'uu danda'u:
- Barattootaa fi hojjettoonni bishaan qulqulluu fi nageenya qabu mana barumsaatti argatu.
Balaa Beekamaa Mana Barumsaa Keessaa Sirreessi
- Rakkoo:
- Boolla daandii, tartiiba (eskeelara) cabe, ykn balaan ifatti mullatu lafa mana barumsaa irra jiru barattoota balaaf saaxila.
- Tarkaanfii:
- Ifaan mallatteessi, gara mana barumsaa ykn qaama itti gaafatamaatti gabaasi, ittis hordofi.
- Bu'aa ta'uu danda'u:
- Barattoonni balaa irraa fagaatan; sirreeffamni isaas xiyyeeffannoo argata.
Balbala Kutaa Barnootaa kan Hunda Gahu
- Rakkoo:
- Barataa kursii geengoo fayyadamuuf, kutaa barnootaa ykn ijaarsa mana barumsaa seenuun rakkisaa dha.
- Tarkaanfii:
- Hayyama mana barumsaatiin, dallaa (ramp) yeroo salphaa taʼe ijaari.
- Bu'aa ta'uu danda'u:
- Barattoonni caalaa ofiin dandaʼanii barnootatti dhihaachuu dandaʼu.
Beeksisa Nageenyaa Ifatti Mullatu
- Rakkoo:
- Kutaan barnootaa ykn laaboraatoorii qajeelfama nageenyaa ykn odeeffannoo yeroo hatattamaa ifatti mullatu hin qabu.
- Tarkaanfii:
- Gabatee beeksisaa odeeffannoo nageenyaa murteessaa qabu qopheessii maxxansi.
- Bu'aa ta'uu danda'u:
- Barattootaa fi hojjettoonni yeroo hatattamaa maal gochuu akka qaban ni beeku.
Karaa Mana Barumsaa Nageenya Qabu
- Rakkoo:
- Daandiin miilaa barattoonni gara mana barumsaatti itti fayyadaman margaan uwwifame, ifa hin qabne, ykn cufame.
- Tarkaanfii:
- Ollotaa fi maatii waliin daandicha qulqulleessii fooyyessi.
- Bu'aa ta'uu danda'u:
- Deemsii fi galiin mana barumsaa nageenya qabuu fi mijataa taʼa.
Naannoo Mana Barumsaa Qulqulluu fi Nageenya Qabu
- Rakkoo:
- Iddoon taphaa ykn bakki barnootaa waloo kuusaa kosii taʼee dagatame.
- Tarkaanfii:
- Barattoota, hojjettootaa fi maatii waliin guyyaa qulqulleessi qindeessi.
- Bu'aa ta'uu danda'u:
- Bakkichi ammas nageenya qabuu fi barnootaaf simataa taʼa.
Mallattoo Barattoota Hundaaf Mijaaʼu
- Rakkoo:
- Barattoota dandeettii argu hirʼate qabaniif, kutaalee barnootaa fi tajaajiloota murteessoo addaan baasuun rakkisaa dha.
- Tarkaanfii:
- Sadarkaa ijaa fi harkaatti, mallattoo baree (braille) ykn harkaan tuquudhaan beekamu salphaa dabali.
- Bu'aa ta'uu danda'u:
- Barataan hundi ofiin dandaʼee karaa isaa argachuu dandaʼa.
Sirreeffama Ibsaa fi Elektrikii Nageenya Qabu
- Rakkoo:
- Sireen ibsaa (waayerii) ifatti mullatu ykn ibsaan cabe, yeroo dukkanaaʼutti daandii (koridoorii) ykn kutaa barnootaa nageenya dhabsiisa.
- Tarkaanfii:
- Balaa sana galmeessii, gabaasi, hamma sirraaʼutti hordofi.
- Bu'aa ta'uu danda'u:
- Bakki barnootaatii fi deemsaa nageenya qabuu fi ibsaa gaarii qabu taʼa.
Seerota
- Xiqqaa: Tarkaanfii tokkicha, ijoo, pirojektii miti.
- Seera qabeessa: Waan seera cabsu tokko illee hin qabaatu.
- Siif fi nama naannoo kee jiru hundaaf nageenya qabeessa.
- Maallaqni guddaan hin barbaachisu: Waan qabdu fayyadami.
- Beekumsi teeknikaa hin barbaachisu: Namni kamiyyuu hirmaachuu danda'a.
- Siif, warra kaaniif, ykn bakka sanaaf balaa hin uumu.
- Umurii, seenaa, ykn muuxannoo osoo hin ilaalin, namoota hundaaf, bakka hundatti banaadha.
Erga Kanaa Booda Maaltu Ta'a
Qormaatni erga cufamee booda, tarkaanfii fudhatame hunda ni ilaalla, seenaawwan dhiibbaa guddaa qaban hirmaattonni qooddatan ni dhiheessina, akkasumas Wal-jijjiirraa Barnoota Hawaasaa kan itti hirmaattonni wal argan, yaada wal jijjiiran, waan hojjetame kabajan ni geggeessina. Waan baranne kun akkaataa qormaatni itti aanu itti geggeeffamu ni qindeessa.
