Uwezo wa kuchukua hatua mara nyingi huanza kabla rasilimali kufika

Moja ya mafunzo ya muhimu zaidi kutoka Action Challenge ni kwamba mkaya mara nyingi zina uwezo mkulu wa kuchukua hatua kuliko tunavyotambua. Banhu huenda wasiwe na bajeti kulu, mamlaka rasmi, au msaada wa taasisi, lakini mara nyingi wanavyo tayari kilichohitajika kuanza. Wanaelewa matatizo yaliyowazunguka, wana uhusiano na banhu walioathirika, wana ujuzi wa vitendo, na wanamanya kilichowezekana katika mkaya jabho wenyewe.

Luweero, chanzo cha manzi cha mkaya kilikuwa hakiwesekani kutumika kwa wiki kadhaa kwa sababu ya kishikilio kilichoharibika. Bhanhu bha mtaani bhaliongelaga tatizo lilo mara kadhaa, ila atumo aliyechukua jukumu la kulisogeza mbele. Bhanhu bhatatu hatimaye bhakaleta nyumba pamoja, bhakakusanya michango midogo, bhakapata fundi wa pampu wa mtaani, na kupanga ukarabati. Mwisho gwa siku, chanzo cha manzi kilikuwa kikifanya kazi tena.

Kilichobadilika sio kufika kwa rasilimali mpya kulu. Ni uamuzi wa kupanga kilichokuwepo tayari.

Halina maana kwamba mkaya jinapaswa kutarajiwa kufidia huduma dhaifu za umma au kutatua matatizo makulu bhenyibho. Changamoto nyingi zinahitaji uwekezaji wa serikali, miundombinu, utaalamu wa kiufundi, au mabadiliko ya sera. Uwezo wa mkaya hautakiwi kamwe kuwa udhuru wa taasisi kujiondoa kwenye majukumu gabho.

Lakini nafasi ya muhimu ipo kati ya kusubiri munhu undi kutatua tatizo na kutarajia mkaya jitatue kila lintu bhenyibho.

Palipo ndipo uwezo wa kuchukua hatua unapokuwa wa maana.

Hatua ndoto zawesa kusaidia banhu kubaini kilichowesa kukiathiri moja kwa moja, kilichowesa kufanikisha kwa kufanya kazi pamoja, na kilichohitaji ushirikiano na taasisi zenye rasilimali au majukumu makulu zaidi. Zawesa pia kujenga imani kwamba hatua ya pamoja inawezekana.

Ilo linabadilisha mwanzo wa maendeleo ya mkaya. Badala ya kuuliza tu mkaya jinachohitaji, tunapaswa pia kuuliza banhu wanachomanya tayari, uwezo gani upo tayari, kilichowesa kuanza bhenyibho, na wapi wandi wanahitajika kujibu.

Funzo la ndani zaidi ni kwamba rasilimali hazichukui uwezo wa kuchukua hatua bhenyizo. Uwezo unakua wakati banhu wanawesa kutambua uwezo gabho, kupanga kuhusu kilichogawahusu, na kugeuza kilichokuwepo tayari kuwa mwanzo wa hatua.

Wakati mwingine mabadiliko ya muhimu zaidi sio kutoka kuwa na rasilimali kidogo hadi kuwa na jingi. Ni kutoka kusubiri mabadiliko hadi kutambua kwamba unawesa kuyaanza.