Dandeettiin of-danda'ummaa yeroo baay'ee qabeenyi dhufuu dura jalqaba

Barumsa Action Challenge irraa argamnu keessaa isa guddaa tokko, hawaasni yeroo baay'ee dandeettii tarkaanfii fudhachuu kan nuti hubannu caalu qabaachuu isaa ti. Namoonni baajata guddaa, aangoo seeraa, ykn deggersa dhaabbilee guddaa hin qabaatan; ta'us yeroo baay'ee wanti jalqabuuf isaan barbaachisu duraan dursanii qabu. Rakkoo naannoo isaanii jiru ni hubatu, namoota rakkoon sun tuqe waliin walitti dhufeenya qabu, dandeettii hojii qabu, akkasumas hawaasa isaanii keessatti maaltu ta'uu akka danda'u ni beeku.

Luweero keessatti, bakki bishaanii hawaasaa harkifannaan (handle) isaa miidhamuun torban hedduuf hin fayyadamne ture. Jiraattonni rakkoo kana yeroo hedduu mari'atanii turan; garuu namni itti gaafatamummaa fudhatee fuula duratti geessu hin turre. Dhuma irratti jiraattonni sadi maatiiwwan walitti qabanii, gumaacha xixiqqaa sassaabanii, ogeessa pumpii naannoo argatanii, suphaa geggeessan. Dhuma guyyaa sanaatti, bakki bishaanii sun deebi'ee hojjechaa ture.

Wanti jijjiirame qabeenya haaraa guddaan dhufuu isaa miti. Murtee waan jiru qindeessuuti.

Kun hawaasni tajaajila mootummaa dadhabaa bakka bu'uu ykn rakkoolee bu'uuraa mataa isaaniitiin furuu qabu jechuu miti. Rakkooleen hedduun invastimantii mootummaa, buufata bu'uuraa (infrastructure), ogummaa teeknikaa, ykn jijjiirama imaammataa barbaachisu. Dandeettiin of-danda'ummaa hawaasaa gonkumaa sababa dhaabbileen itti gaafatamummaa isaanii irraa fagaatan ta'uu hin qabu.

Ta'us, nama biraa eeguu fi hawaasni waan hunda mataa isaaniitiin furuu qaba jedhanii eeguu gidduu iddoon barbaachisaan ni jira.

Kunis iddoo dandeettiin of-danda'ummaa itti barbaachisu dha.

Tarkaanfiin xiqqaan namoonni waan kallattiin dhiibbaa irratti gochuu danda'an, waan wal ta'uun galmaan ga'uu danda'an, akkasumas waan dhaabbilee qabeenya ykn itti gaafatamummaa guddaa qaban waliin hojjechuu barbaadu addaan baasuu isaan gargaara. Kana malees, tarkaanfiin waliigalaa akka danda'amu amantaa ni horachiisa.

Kun bakka misooma hawaasaa irraa jalqabnu ni jijjiira. Waan hawaasni barbaadu qofa gaafachuu mannaa, waan namoonni duraan beekan, dandeettii duraan jiru, waan ofii isaaniitiin jalqabuu danda'an, akkasumas iddoo namoonni biroo deebii kennuu qaban gaafachuu qabna.

Barumsi gad fagaatan, qabeenyi ofuma isaatiin dandeettii of-danda'ummaa hin uumu. Dandeettiin kun kan guddatu yeroo namoonni dandeettii ofii isaanii hubatanii, waan isaaniif barbaachisu irratti qindaa'anii, waan duraan qaban immoo ka'umsa tarkaanfiitti geeddaranidha.

Yeroo tokko tokko jijjiirraan guddaan qabeenya xiqqaa qabaachuu irraa gara baay'ee qabaachuutti ce'uu miti. Jijjiirama eeguu irraa gara ati mataan kee jalqabuu akka dandeessu hubachuutti ce'uudha.